Với mục tiêu hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia vào năm 2030, Việt Nam đang đứng trước một cuộc chuyển mình nhằm đưa bản sắc dân tộc rời khỏi những kệ trưng bày di sản để bước vào chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu một cách tự tin. Tại tọa đàm “Xây dựng thương hiệu quốc gia các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam” do Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức, nhiều hướng đi chiến lược đã được định hình rõ nét…
Festival Huế: Nâng tầm di sản Huế (Ảnh tư liệu)
Lấy bản sắc làm gốc
Có một thực trạng đáng suy ngẫm khi nhìn vào thực tế tại các liên hoan phim quốc tế hay những hội chợ công nghiệp sáng tạo hàng đầu, đó là đoàn Việt Nam thường xuất hiện với tư cách “người mua” nhiều hơn là “người bán”. Chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Tập đoàn Truyền thông Lê đã thẳng thắn chỉ ra nghịch lý này khi cho rằng chúng ta đang thiếu vắng những sản phẩm được “đóng gói” chuyên nghiệp, xứng tầm thương hiệu quốc gia.
Theo ông Vinh, thương hiệu quốc gia không đơn thuần là sự tự công nhận trong nước hay những con số doanh thu thuần túy, mà cốt lõi phải là những sản phẩm khiến thế giới mong muốn sở hữu, muốn trải nghiệm và thừa nhận giá trị. “Thương hiệu quốc gia phải khiến thế giới hiểu đất nước Việt Nam có những giá trị gì”, ông Vinh nhận định và cho rằng nếu không tạo ra được sự thẩm thấu về giá trị trong nhận thức công chúng quốc tế, mọi khẩu hiệu truyền thông đều trở nên vô nghĩa.
Sự chuyển dịch từ “chất liệu” sang “thương hiệu” đòi hỏi chúng ta phải nhìn nhận công nghiệp văn hóa như một nguồn lực kinh tế quan trọng. Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng khẳng định, điều này đang từng bước trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững, góp phần nâng cao “sức mạnh mềm’ quốc gia.
Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF). Ảnh: Sun Group
Minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh kinh tế này chính là câu chuyện của Sun Group với Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF). Đại diện doanh nghiệp này chia sẻ, trong mùa DIFF 2025, Đà Nẵng đã thu hút gần 1,88 triệu lượt khách, mang lại doanh thu khổng lồ 5.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà Sun Group tạo ra không chỉ nằm ở con số bán vé, mà là khả năng kích hoạt toàn bộ hệ sinh thái du lịch, dịch vụ và truyền thông, biến một sự kiện văn hóa thành một “thương hiệu điểm đến” có sức lan tỏa toàn cầu. Đây chính là bài mẫu về cách chuyển hóa di sản và sự sáng tạo thành tài sản kinh tế mà Việt Nam cần nhân rộng trong các lĩnh vực điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn và game…
Để đạt được mục tiêu 2030, Việt Nam phải giải được bài toán tạo ra những biểu tượng văn hóa có tính nhận diện cao, tương tự như cách thế giới sở hữu chuột Mickey hay mèo máy Doraemon. Điều này đòi hỏi các nhà sáng tạo phải vượt qua tư duy gia công để làm chủ quyền sở hữu trí tuệ.
Chuyên gia Lê Quốc Vinh: “Một sản phẩm chỉ thực sự mang giá trị thương hiệu quốc gia khi chúng ta có thể bán được IP (Intellectual Property) do chính mình sáng tạo ra cho thế giới, thay vì chỉ sử dụng IP mua từ nước ngoài. Chỉ khi bản sắc độc bản được kết hợp với năng lực cạnh tranh quốc tế, văn hóa Việt mới thực sự thoát ly khỏi ‘kho báu’ tĩnh lặng để trở thành một thực thể sống động, có sức chinh phục thị trường toàn cầu”. |
Cần một “bệ đỡ” chính sách
Bước vào giai đoạn mới, vai trò của Nhà nước cần được định vị lại rõ nét, không làm thay doanh nghiệp mà hoạch định chiến lược và kiến tạo môi trường cạnh tranh thông thoáng. Một thực tế nhức nhối hiện nay là tình trạng các nhà sáng tạo Việt phải chọn “khai sinh” sản phẩm ở nước ngoài vì thủ tục trong nước rườm rà. Ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam đã đưa ra một cảnh báo đầy sức nặng tại tọa đàm khi cho rằng các thủ tục hành chính liên quan đến công nghiệp sáng tạo cần được đơn giản hóa hơn nữa để không đẩy những sản phẩm tiềm năng như game hay phim của người Việt ra khỏi biên giới chỉ vì mục đích tìm kiếm sự thuận tiện trong phát hành. Đây là một tiếng chuông cảnh tỉnh về việc cần một cơ chế “cởi trói” thực thụ để giữ chân tài năng và nuôi dưỡng các thương hiệu nội địa.
Ảnh: Việt Hùng
Đồng quan điểm về việc cần một bệ đỡ chính sách mạnh mẽ, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn đã gợi ý về việc hình thành một thương hiệu chung mang tên “V-Culture”. Theo ông Tuấn, đây sẽ là một mái nhà chung giúp công chúng quốc tế nhận diện ngay lập tức bản sắc Việt Nam, từ đó tạo nền tảng để phát triển các thương hiệu chuyên sâu trong âm nhạc, điện ảnh và du lịch văn hóa. Tuy nhiên, để “V-Culture” cất cánh, vấn đề bảo hộ quyền tác giả phải được xem là xương sống. Các chuyên gia đều thống nhất rằng không thể có thương hiệu quốc gia nếu tài sản trí tuệ không được tôn trọng tuyệt đối. Việc cải thiện thực thi bản quyền không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và các chủ thể sáng tạo dấn thân vào những dự án dài hơi.
Song hành với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, sự phối hợp giữa các bộ, ngành cũng là yếu tố sống còn. Ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), khẳng định Nhà nước sẽ đóng vai trò tạo cơ chế và hỗ trợ nguồn lực “mồi” thông qua các chương trình nâng cao năng lực quản trị thương hiệu cho doanh nghiệp. Khi các nguồn lực được khơi thông và các rào cản về thủ tục được gỡ bỏ, chúng ta sẽ có một hệ sinh thái cộng hưởng nơi du lịch, công nghệ và truyền thông cùng đồng hành. Trong hệ sinh thái ấy, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ. Tuy nhiên, con người và những giá trị cốt lõi của văn hóa vẫn phải đóng vai trò trung tâm để không làm mất đi bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên số - vấn đề được đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam lưu ý.
Phố cổ Hội An (Ảnh ST)
Cuộc hành trình hướng tới năm 2030 không chỉ được đo bằng con số 5 hay 10 thương hiệu, mà quan trọng hơn cả là hình thành được một thế hệ doanh nhân văn hóa mới – những người biết cách kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của thế giới và biến những giá trị tinh thần thành tài sản kinh tế bền vững. Đã đến lúc chúng ta không chỉ tự hào về những giá trị di sản vô giá của cha ông, mà phải tự hào về những thương hiệu hiện đại do chính chúng ta kiến tạo, đóng gói và chinh phục toàn cầu. Văn hóa phải trở thành động lực tăng trưởng, thành “quyền lực mềm” đưa vị thế Việt Nam vươn tầm quốc tế, bắt đầu từ những hành động quyết liệt, thực chất và đồng bộ ngay từ hôm nay.
