Theo hãng tin Reuters và Bloomberg Law, ngày 1/10/2026, Thẩm phán George H. Wu của Tòa án Quận Trung tâm California (Mỹ) đã ra phán quyết cuối cùng trong vụ kiện mà họa sĩ hoạt hình 3D Eric Ryder nhắm vào đạo diễn James Cameron, hãng sản xuất Lightstorm Entertainment và tập đoàn Disney. Tòa xác định hai phần phim "Avatar: The Way of Water" và "Avatar: Fire and Ash" không chứa đủ phần biểu đạt được bảo hộ trùng với tác phẩm của nguyên đơn để cấu thành hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Một truyện khoa học viễn tưởng gửi đi từ năm 2000

Ông Ryder phát triển truyện khoa học viễn tưởng mang tên "KRZ" trong giai đoạn 1996–2001 và cho biết đã gửi tác phẩm này tới Lightstorm Entertainment vào năm 2000. Theo trang Mediaweek, đơn kiện được nộp tại tòa liên bang vào tháng 12/2025, khi phần phim thứ ba sắp ra rạp; đến ngày 23/4/2026, nguyên đơn nộp bản đơn sửa đổi.

Bản tóm tắt án của hãng luật Loeb & Loeb liệt kê những điểm mà nguyên đơn cho là bị sao chép: một loại chất giúp kéo dài sự sống được khai thác từ động vật, công nghệ chuyển ý thức sang cơ thể khác, nhân vật đổi phe khỏi tập đoàn khai thác, các cảnh biển sâu và tàu ngầm, cùng những chủ đề như lòng tham của doanh nghiệp, bảo vệ môi trường và nỗi lo bị thuộc địa hoá.

Bản phác thảo năm 1995 trở thành mốc so sánh

Trọng tâm trong lập luận của tòa là thứ tự thời gian. Năm 1995, James Cameron đã viết một bản phác thảo truyện dài, chi tiết như kịch bản cho dự án Avatar, trước khi "KRZ" ra đời và trước khi Lightstorm tiếp cận tài liệu của ông Ryder. Theo Bloomberg Law, tòa nhận định phần lớn điểm tương đồng mà nguyên đơn nêu ra đều có gốc từ bản phác thảo này hoặc từ bộ phim Avatar đầu tiên năm 2009.

Bộ phim đầu tiên trước đó đã được một tòa án khác xem xét. Năm 2011, ông Ryder từng kiện Cameron và Lightstorm tại tòa án tiểu bang California. Tòa sơ thẩm kết luận hai tác phẩm "không tương tự đáng kể theo quy định pháp luật", và Tòa phúc thẩm California giữ nguyên kết quả này vào năm 2016.

Ranh giới giữa ý tưởng và cách thể hiện

Với các điểm còn lại, tòa áp dụng phép thử "ngoại tại" (extrinsic test) của Tòa phúc thẩm Khu vực 9, tức là tách những yếu tố được pháp luật bảo hộ khỏi những yếu tố chung rồi mới so sánh. Theo tạp chí Lawyer Monthly, thẩm phán cho rằng các điểm tương đồng còn lại hoặc là yếu tố phổ biến của thể loại, hoặc được thể hiện theo những cách khác nhau một cách đáng kể.

Bản tóm tắt của Loeb & Loeb nêu một số ví dụ cụ thể. Chất kéo dài sự sống trong "KRZ" và chất "amrita" trong Avatar khác nhau về nguồn gốc sinh học, cách khai thác và vai trò trong mạch truyện. Bối cảnh đại dương nói chung không thuộc phạm vi bảo hộ. Tòa cũng không chấp nhận lập luận rằng cách sắp xếp tổng thể các chi tiết tạo thành một khuôn mẫu riêng, vì các điểm giống nhau được nhặt riêng lẻ từ khoảng chín giờ phim.

Phán quyết tháng 10 và những gì còn để ngỏ

Trước đó, ngày 28/7/2026, tòa đã bác yêu cầu của nguyên đơn nhưng cho phép sửa đơn để bổ sung lập luận về việc sao chép trong quá trình phát triển phim. Ông Ryder chọn giữ nguyên bản đơn đã nộp. Vì vậy, ngày 1/10/2026, tòa bác hẳn yêu cầu về quyền tác giả liên bang và không cho sửa đơn thêm.

Theo Lawyer Monthly, bốn yêu cầu theo luật tiểu bang (vi phạm hợp đồng, vi phạm nghĩa vụ bảo mật, vi phạm hợp đồng mặc nhiên và cạnh tranh không lành mạnh) bị bác ở dạng "không dứt điểm", nghĩa là chưa bị loại trừ vĩnh viễn. Bloomberg Law cho biết ông Ryder đã thông báo với tòa ý định kháng cáo thay vì tiếp tục sửa đơn. Bị đơn do luật sư Kelly Klaus của hãng Munger, Tolles & Olson đại diện; nguyên đơn do hãng Kasowitz LLP đại diện.