Bài học từ một tranh chấp bản quyền quốc tế kéo dài

Một doanh nghiệp sản xuất nội dung hoạt hình của Việt Nam đã trải qua gần hai năm theo đuổi tranh chấp bản quyền với một thương hiệu hoạt hình quốc tế, liên quan đến cáo buộc một sản phẩm hoạt hình trong nước có dấu hiệu tương đồng với một thương hiệu nhân vật hoạt hình nổi tiếng của nước ngoài. Diễn biến mới nhất cho thấy tòa án tại Nga đã ra phán quyết không có kết luận cho rằng sản phẩm của phía Việt Nam vi phạm bản quyền, tuy nhiên doanh nghiệp trong nước vẫn cho biết từng bị đánh bản quyền trên các nền tảng số một cách thiếu căn cứ, gây thiệt hại được ước tính lên tới nhiều triệu USD.

Hiện tại, hai bên vẫn đang tiếp tục theo đuổi các thủ tục pháp lý tại nhiều quốc gia khác nhau, bao gồm Nga, Anh và Việt Nam — phản ánh đúng bản chất phức tạp của các tranh chấp sở hữu trí tuệ khi một sản phẩm được phân phối trên phạm vi toàn cầu. Đáng chú ý, nhãn hiệu của doanh nghiệp Việt Nam đã được đăng ký bảo hộ thành công tại cả Nga và Việt Nam trong quá trình tranh chấp diễn ra — một bước đi được xem là cần thiết để củng cố vị thế pháp lý.

Vụ việc cho thấy một thực tế mà không ít doanh nghiệp sáng tạo Việt Nam đang hoặc sẽ đối mặt khi mở rộng ra thị trường quốc tế: việc bị "đánh bản quyền" (report vi phạm) trên các nền tảng phân phối nội dung xuyên biên giới có thể xảy ra ngay cả khi chưa có phán quyết chính thức nào xác nhận vi phạm, gây thiệt hại tức thời về doanh thu trong khi quá trình pháp lý để minh oan có thể kéo dài nhiều năm.

Bài học rút ra không chỉ dành cho các bên trong vụ việc cụ thể này, mà cho toàn ngành công nghiệp sáng tạo nội dung Việt Nam đang có tham vọng vươn ra thị trường quốc tế: đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và bản quyền tại các thị trường mục tiêu ngay từ giai đoạn đầu, đồng thời chuẩn bị sẵn năng lực pháp lý và tài chính để theo đuổi tranh chấp dài hạn, là điều kiện gần như bắt buộc chứ không còn là lựa chọn.