Deepfake và quyền hình ảnh cá nhân trước hành lang pháp lý mới

Kể từ ngày 1/7/2026, hành vi chia sẻ hình ảnh deepfake, tin giả và lừa đảo sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định mới, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để giả mạo video, hình ảnh hoặc giọng nói trái pháp luật. Quy định này tạo cơ sở pháp lý trực tiếp để xử lý các hành vi lừa đảo qua cuộc gọi video giả mạo, cũng như các trường hợp bôi nhọ, vu khống bằng công nghệ ghép hình, ghép video vốn ngày càng tinh vi.

Theo thông tin từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang được xây dựng theo hướng quy trách nhiệm cho cả hành vi khởi tạo lẫn phát tán nội dung giả mạo do AI tạo ra. Đáng chú ý, các nền tảng số cũng sẽ phải chịu trách nhiệm nếu không kiểm định, kiểm soát hoặc gỡ bỏ kịp thời nội dung vi phạm được đăng tải trên hệ thống của mình.

Về bản chất pháp lý, hình ảnh và giọng nói của một cá nhân — khi bị sử dụng để huấn luyện hoặc tạo ra nội dung deepfake mà không có sự đồng ý — được xác định là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Người bị xâm phạm có quyền yêu cầu nền tảng gỡ bỏ nội dung vi phạm, tố cáo tới cơ quan chức năng, hoặc khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại về vật chất lẫn tinh thần.

Với tốc độ phát triển của công nghệ tạo sinh, khung pháp lý dù được cập nhật kịp thời vẫn sẽ luôn phải chạy theo thực tế công nghệ. Điều quan trọng hơn cả quy định xử phạt là nhận thức của công chúng: mỗi hình ảnh, đoạn video hay bản ghi âm giọng nói đăng tải công khai đều có thể trở thành dữ liệu đầu vào cho các công cụ AI, và việc bảo vệ quyền hình ảnh cá nhân trong thời đại số cần bắt đầu từ sự thận trọng của chính mỗi người trước khi chia sẻ.